Doanh nghiệp chế biến gỗ: Khai phá sân nhà

CA - Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu đồ gỗ đứng nhất nhì khu vực Đông Nam Á. Sản phẩm đồ gỗ chế biến Việt Nam có mặt khoảng 120 quốc gia trên thế giới. Trong đó, 3 khu vực đòi hỏi chất lượng sản phẩm cao là Mỹ, Nhật Bản và các nước EU lại là thị trường chính của doanh nghiệp (DN) chế biến gỗ Việt Nam...   

Thị trường xa...

Với 86 triệu dân, Việt Nam là thị trường đầy tiềm năng để khai phá nhiều mặt hàng, nhưng khi Việt Nam mở cửa, hầu hết DN mãi miết tìm kiếm khách hàng ở các nước xa tận Âu, Mỹ…, và dần dần đã tạo được thế đứng vững chắc ở nhiều nước về các mặt hàng may mặc, sản phẩm gỗ (nội ngoại thất), thủy sản… với kim ngạch của riêng 3 mặt hàng này lên đến mười mấy tỷ USD/năm.

Nhưng trong lúc khai thác thị trường xa thì thị trường gần - trong nước lại bị “người khác” chiếm lĩnh. Cụ thể nhất là mặt hàng may mặc và đồ gỗ nội thất. Theo nhận định của Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ TPHCM (HAWA), số liệu từ khảo sát thị trường cho thấy, hơn 80% thị phần sân nhà đã bị các sản phẩm nước ngoài chiếm lĩnh. Cũng theo nhận định của HAWA, thị trường trong nước tiêu thụ mặt hàng gỗ nội thất hàng năm với doanh số tương đương vài tỷ USD. Nếu DN chế biến gỗ kết hợp việc khai thác 2 thị trường trong và ngoài nước sẽ tạo ra một thế đứng vững chắc, không phải quá lo vì lệ thuộc gần như hoàn toàn vào nước ngoài.

... Thị trường gần

HAWA nhận định, dòng đầu tư nước ngoài ồ ạt đổ vào Việt Nam thời gian qua làm xuất hiện nhu cầu sử dụng những dòng sản phẩm trang trí nội thất cao cấp bằng gỗ cho nhà hàng, khách sạn, quán cà phê, khu nghỉ dưỡng, biệt thự, căn hộ cao cấp. Theo tính toán, chỉ riêng nhu cầu trang bị nội thất trong những dự án căn hộ cao cấp tại TPHCM và Hà Nội đã lên đến cả trăm triệu USD/năm. Đó là chưa nói đến thị trường bất động sản trong nước đang có những chuyển động trở lại cùng hàng loạt dự án nhà ở và văn phòng đã khởi công làm tăng thêm nhu cầu sử dụng đồ gỗ và trang trí nội thất. Ngoài ra, với mức sống ngày càng cao, nhu cầu sử dụng đồ gỗ gia dụng và trang trí nội thất của người dân ngày càng nhiều.

Do vậy, mức độ tiêu thụ sản phẩm gỗ trong nước tăng trưởng mạnh thời gian gần đây, bình quân 15%/năm, gấp đôi mức tăng trưởng thế giới, đặc biệt là lợi nhuận của thị trường nội địa còn cao hơn xuất khẩu. Chủ tịch HAWA, ông Nguyễn Chiến Thắng cho biết, doanh thu từ thị trường nội địa của tất cả các ngành tương đương với doanh số xuất khẩu. Nếu khai thác tốt thị trường nội địa, DN sẽ có cơ hội phát triển. Trong khi đó, ông Huỳnh Văn Hạnh, Phó Chủ tịch HAWA, cho rằng, lợi thế của DN trong nước là có năng lực cạnh tranh quốc tế, lại là sân nhà, chi phí vận chuyển thấp, đặc biệt là am hiểu thị hiếu và phong cách sống của người Việt. Do đó, đồ gỗ do DN Việt Nam chế biến như Hoàng Anh Gia Lai, Chi Lai, Nhà Xinh, Đức Thành, Trường Thành… hoàn toàn có khả năng cạnh tranh mạnh mẽ với hàng nước ngoài. Riêng các cửa hàng bán đồ gỗ nội thất của Hoàng Anh Gia Lai, doanh số trên 100 tỷ đồng/năm. 

Chính sách phù hợp 

Phải có kế hoạch, chiến lược khai phá sân nhà và chủ trương của nhà nước khi mà hàng gỗ chế biến đã bị tràn ngập hàng ngoại nhập, nhất là khi DN đã quen làm với những đơn hàng lớn để xuất khẩu lên đến hàng chục container/đơn hàng, trong khi trong nước không thể có con số như vậy, lại yêu cầu đa dạng mẫu mã, liên tục thay đổi, chưa kể phải đầu tư cho hệ thống phân phối. Đó là ý kiến của ông Huỳnh Bá Tuấn, Giám đốc Công ty Cổ phần Thủ công mỹ nghệ Gỗ Liên Minh. Có một nghịch lý, nếu như sản phẩm gỗ Việt Nam xuất khẩu vừa chịu thuế cao (10%-15%), lại phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn khắt khe, trong khi đồ gỗ nhập khẩu vào VN gần như thoải mái. Nhưng điều gây bức xúc nhất là chính sách thuế. Từ năm 2009, thuế nhập khẩu đồ gỗ chế biến chỉ còn 0%-3% so với trước đây là 10% trở lên. Trong khi đó, thuế xuất gỗ nguyên liệu rừng trồng từ 10% xuống còn 0%. DN nước ngoài nhập khẩu gỗ nguyên liệu Việt Nam và chế biến rồi xuất trở lại Việt Nam, đẩy giá ngỗ nguyên liệu tăng cao tăng cao và cạnh tranh DN trong nước.