Ông Trương Quang Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho hay, điểm nổi bật của cuộc vận động trên là các DN đã ưu tiên dùng hàng của nhau, thể hiện ở sự tăng cường liên kết, sử dụng hàng hóa, dịch vụ giữa các tập đoàn, tổng công ty.
Đơn cử, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) đã ký hợp đồng với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) vận chuyển 800.000 tấn than cho các nhà máy nhiệt điện và nhà máy sản xuất xi măng. PVN cũng sử dụng 100% xăng, dầu diesel, xi măng, sắt thép, đá, phụ kiện tà vẹt, bê - tông là hàng Việt Nam cho các loại sản phẩm chính phục vụ hoạt động sản xuất - kinh doanh của mình. “Tính đến tháng 8/2011, đã có 20 DN, tập đoàn lớn trong cả nước triển khai thực hiện các hoạt động liên doanh, liên kết”, ông Nam nói.
Bà Nguyễn Thị Hồng Tín, Trưởng ban Thị trường trong nước (Tập đoàn Dệt may Việt Nam - Vinatex) cho hay, Vinatex đang phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty lớn để sử dụng sản phẩm trong nước sản xuất, nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa. Cụ thể, Vinatex đã hợp tác với PVN trong Dự án Nhà máy xơ sợi polyester Đình Vũ (Hải Phòng). Nhà máy được đưa vào khai thác sẽ đáp ứng được 40% nhu cầu xơ sợi cả nước, góp phần giảm tỷ lệ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Vinatex cũng đã nhận được một số đơn hàng đồng phục của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Vinashin… Ngoài ra, đơn vị này đang nghiên cứu hợp tác với Tập đoàn Công nghiệp Cao su trong việc trồng xen canh cây bông với cây cao su để khắc phục tình trạng thiếu bông sản xuất.
Theo một kết quả khảo sát gần đây của Bộ Công thương, kể từ khi phát động Cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, tỷ lệ nội địa nguyên liệu đầu vào, thiết bị máy móc của các DN tăng bình quân 25%. Điển hình là sự liên kết giữa ngành giấy với ngành cơ khí trong việc chế tạo thiết bị phụ tùng cho các DN ngành giấy.
Ông Vũ Thanh Bình, Tổng giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam cho hay: “Về mua sắm máy móc thiết bị, tỷ lệ nội địa hóa năm 2011 đạt gần 48%, trong khi năm 2010 chỉ đạt 25,7%. Về vật tư nguyên vật liệu, tỷ lệ nội địa hóa năm 2011 cũng tăng lên 81,7%, so với mức 63,8% của năm 2010. Về thiết bị bảo hộ lao động, tỷ lệ nội địa hóa tăng từ 90% năm 2010 lên 92,3% năm 2011. Ngành đang phấn đấu hàng năm có chương trình cụ thể để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu, vật tư, máy móc thiết bị đạt trên 80%”.
Tuy nhiên, trên thực tế, những con số đẹp trên đây chưa phản ánh đúng bản chất “bắt tay” xài hàng Việt của các DN nội. Đơn cử, với một số loại hàng hóa đặc trưng như than, vận tải biển… nếu không sử dụng sản phẩm của DN trong nước, DN khó có thể tìm nguồn cung cấp từ nơi khác. Hoặc trong Dự án Nhà máy xơ sợi polyester Đình Vũ (Hải Phòng), Vinatex và PVN cùng góp vốn. Vì vậy, không thể nói, việc Vinatex sử dụng xơ sợi của nhà máy này là tiêu thụ sản phẩm của DN bạn, mà nói đúng ra là đơn vị này “tự sản, tự tiêu”.
Minh chứng rõ nhất là, dù tỷ lệ DN nội bắt tay sử dụng hàng hóa của nhau tăng lên, song kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu, vật tư, linh kiện sản xuất của cả nước vẫn liên tục tăng cao. Cụ thể, năm 2011, nhập khẩu cả nước ước đạt 105,8 tỷ USD, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm 2010. Trong đó, nhóm hàng tư liệu sản xuất vẫn chiếm hơn 90%, không giảm so với cùng kỳ năm 2010.